Ana Sayfa : SAĞLIK : İtalyanlar Ona Altın Elma Dediler Avrupalılar İse aşk Elması ... Uzun Yıllar Zehirli Olduğu Gerekçesiyle Yasaklandı...
İtalyanlar Ona Altın Elma Dediler Avrupalılar İse aşk Elması ... Uzun Yıllar Zehirli Olduğu Gerekçesiyle Yasaklandı...
Haberin Yazarı yener on Temmuz 15,2007
Hangi familyadan geldiği ya da Latince ismi belki çok ilgi çekici değil ancak domatesin soframızdaki yerini alması hayli ilginç dönemeçlerden geçti. Bugün mutfakların baş aktörü konumundaki domates, yaşlanmaya ve kansere karşı da etkili bir silah...
Benimsemek uzun zaman aldı
Yani domatesin bugünkü yaygın kullanımı için yüzyıllar gerekti. Domates, saltanatına öyle kolay oturmadı. Uzun yıllar zehirli olduğu gerekçesiyle 'yasak'lı kaldı. İnsanlar zehirlenme korkusuyla yemediler. Yasak, 1500'lü yılların ortalarına dek sürdü. Bu dönemin ardından çeşitli şekillerde kullanılmaya başlandı. Bazı baharatçıların uğur getirdiğine dair iddiaları üzerine önce süs bitkisi olarak boy gösterdi. Bu nedenle Fransa ve İngiltere'de 'pomo d'amore' (sihir tokmağı) adıyla anıldı. Pişirilerek ya da kızartılarak tüketildi. Bugün bir salata klasiği olan 'çoban salata'yı yapmak için de uzun bir tarihsel süreç gerekti. 1700'lü yıllarda Fiorentinalı aşçının ilk kez salatalarda çiğ olarak kullandığı domates, bugün her türlü salatanın baş aktörü konumuna geldi.
Aşk elması...
Domates, Bolivya ve Peru'da yabani sarı rengiyle keşfedildi önce. Sonra Meksika'da yetiştirilip, Kristof Kolomb'un Amerika'yı keşfinden sonra Avrupa'ya gemilerle gönderildi. İtalyanlar sarı renginden ötürü 'altın elma' olarak adlandırdılar ancak çok geçmeden kırmızı türleri ortaya çıktı. Amerika'da ilk defa Thomas Jefferson tarafından yetiştirildi. İnsanlar zehirlenme korkusuyla domatese bir süre ellerini sürmeseler de sonraları, insanları romantikleştirdiğine inanıldı ve Avrupa'da 'aşk elması' olarak muamele gördü. Aztekler 'tomotl' adını verdikleri domates, 16. yüzyılda Avrupa'yla tanıştı ve adı 'tomato' olarak değiştirildi.
Çürük domatesli protestolar...
Sonraki yıllarda domates insanların hayatına fazlasıyla girdi… Kimi protesto gösterilerinde protesto edilen kişiye çürük domates atmak pek çok ülkede bir gelenek haline geldi. İlk kez 20'nci yüzyılda Paris'te bir komedi sanatçısını protesto etmek için sahneye atılan çürük domatesler o günden bu yana 'istenmeyen' pek çok kişinin yüzünü salçaya buladı. 'Domates gibi kızarmak' sözü ise Türkiye'ye ait bir deyim olarak kültürümüzün bir parçası oldu.
Son bir not, şimdilerde yaz-kış her mevsim önümüze gelen domatesin hakikisini, kokulusunu, hormonsuzunu bulmak öyle kolay olmasa da bulduğunuzda sakın es geçmeyin...
Yaşlanmaya ve kansere karşı etkili
Bir zamanlar fakirin fukaranın yemeği diye anılan 'karpuz-peynir-domates' üçlemesinden domatesin faydaları saymakla bitmiyor… Domateste bol miktarda bulunan ve bir karoten maddesi olan likopen yaşlanmaya ve kansere karşı etkili bir silah. Pişmiş hatta salça halinde hazırlanan domatesin prostat ve mide kanseri riskini büyük ölçüde ortadan kaldırdığı hatta önleyici ilaç görevini üstlendiğini gösteriyor araştırmalar. Kanı zararlı maddelerden arındırarak dolaşımı kolaylaştıran likopen gözleri de koruyor.
127 Kere Okundu
|
|
|
 Yorumlar (0 Gönder)
|
|
|
Ana Sayfam Yap 
|
Favorilerime Ekle 
|
